Bilinci bir gölgeolay sayan ruhbilim öğretisi. Bu anlayışa göre ruhsal olaylar sinirlerin ürünüdür ve bilinçle hiç bir ilgileri yoktur. Bilinç, ruhsal olaylarda etkisiz bir gölgeolaydır. Sinirlerin merkezi beyindir, öyleyse beyin çalışması sinirlerin uyardığı bir çalışmadır, bu çalışmada bilincin en küçük bir rolü yoktur.

Bilinç, bu çalışmada, ocağın dumanı gibidir, yanma olayına eklenmiştir ama onun üstünde hiç bir etkisi yoktur. W. James, gölgeolaycılığı anlatırken şu örneği veriyor; "Bizler, sinir sistemini harekete getiren bütün koşulları bilebilseydik, bilinçli bir adam olduğunu düşünmeksizin, Martin Luther denilen yüz kiloluk albüminden ibaret adamın bütün düşüncelerini, en ince ayrıntılarına kadar saptayabilirdik